«ТОПЫРАҚ НЕГІЗІ - АСФАЛЬТБЕТОН» АВТОЖОЛ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚҰРЫЛЫМДЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІНІҢ ЖОЛ ҚОЗҒАЛЫСЫНЫҢ ҚАУІПСІЗДІГІН, ҮНЕМДІЛІГІН ЖƏНЕ ЭКОЛОГИЯЛЫЛЫҒЫН АРТТЫРУДАҒЫ ПРАКТИКАЛЫҚ ƏСЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.71031/qhsi.2025.v1.i4.007Кілт сөздер:
қорап түріндегі жол киімі, «жер жамылғысы – асфальтбетон» автожол жүйесі, өнеркəсіптік кəсіпорындардың қалдықтарынан жасалған астыңғы қабат: террикондар, фосфогипс, түйіршіктелген жəне құйылған электротермофосфор қожы.Аңдатпа
Әр түрлі өндірістердің техногендік қалдықтарын қолдана отырып, жер төсемін тығыздау және жол киімін жабу әдістерін жетілдіру басым бағыттардың бірі болып табылады. Бұл құрылымның су-жылу режимін тұрақтандыру есебінен, қозғалысты шектемей және жол төсемінің балласт ойықтарын жоюсыз пайдаланылатын инженерлік құрылысты жобалауға және нығайтуға, жергілікті жердің ландшафтын сақтай отырып, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануға мүмкіндік береді. Шешілетін мәселелерді практикалық қолдану әртүрлі өндірістердің қайталама материалдық-шикізат ресурстары мен қалдықтарын кешенді және ұтымды пайдалануды талап етеді. Қазіргі уақытта оларды пайдалану үлесі шикізат көлеміндегі 25-30 % жалпы көрсеткіштегі есептік мәндердің орнына шамамен 3-5 % құрайды. Сондықтан, индустриялық-инновациялық даму кезеңінде автомобиль жолдарының астыңғы қабаты мен төсемінің сапасын жақсарта отырып, әртүрлі салалардың қалдықтарын ұтымды және кешенді пайдалану мәселелері маңызды практикалық маңызға ие. Мақалада 37-50 ПК-дан 37-65 ПК-ға дейінгі А-1 автокөлік жолының учаскесінде қорап түріндегі жол киімдерінің тәжірибелік сегментін зерттеудің кестелері мен тәжірибелік деректері келтірілген. Саздақ, құмды саз, көмір өндіру және фосфогипс қоспасынан жасалған астыңғы қабаттың жылу өткізгіштік коэффициентін зерттеу нәтижелері бойынша мынадай қорытынды жасауға болады: жылу-физикалық қасиеттеріне сәйкес автокөлік жолының жер төсемін салу үшін астыңғы қабаттың жарамдылығы жоғары.
##plugins.themes.default.displayStats.downloads##
Әдебиеттер тізімі
1. Досалиев Қ.С., Жакипбаев Б.Е. Строительство автомобильных дорог: дорожная одежда коробчатого типа. Монография. - Алматы: Издательство ТОО «Adal Kitap», 2023. - 195 с. (ISBN 978-601-7681-58-6) - монография
2. Asmatulayev B.A. Уникальные возможности Казахстана для модернизации автомобильных дорог на основе использования промышленных отходов. «Вестник КаздорНИИ», 2024. - научная статья в журнале
3. Досалиев Қ.С., Жакипбаев Б.Е. Строительство автомобильных дорог: дорожная одежда коробчатого типа. - Алматы: Adal Kitap, 2023. - 195 с. - монография
4. Артёмов А.П., Лапин В.А. Строительство и эксплуатация автомобильных дорог. - М.: Транспорт, 2019. - 512 с. - учебник
5. Киселёв В.И., Романенко В.А. Дорожные одежды: проектирование и расчёт. - М.: Изд-во АСВ, 2017. - 288 с. - учебник
6. Бережной В.М. Основания и земляное полотно автомобильных дорог. - М.: Высшая школа, 2016. - 352 с. - учебник
7. Горев В.А. Дорожные строительные материалы. - М.: Машиностроение, 2015. - 420 с. - учебник
8. Скороходов А.М. Дорожные одежды и материалы. - М.: Транспорт, 2020. - 368 с.
9. Кузнецов А.П., Панфилов В.Е. Проектирование оснований и фундаментов транспортных сооружений. - СПб.: Лань, 2018. - 464 с. - учебник
10. Фисенко Г.Л., Апенко Н.Ф. Модернизация дорожных покрытий и применение промышленных отходов. - Алматы: Қазақ университеті, 2021. - 275 с.- монография
11. Сейталиев Р.Ж. Строительные материалы: теория и практика. - Алматы: Эверо, 2020. - 380 с. - учебник
12. Тугунов Т.Т. Грунты и их улучшение в дорожном строительстве. - Алматы: Раритет, 2019. - 295 с. - монография
13. Хусаинов Б.Ш. Применение техногенных отходов в строительстве. - Астана: Фолиант, 2018. - 310 с. - монография
14. Yoder E.J., Witczak M.W. Principles of Pavement Design. - John Wiley & Sons, 2017. – 752 p. - монография (на англ)
15. Huang Y.H. Pavement Analysis and Design. - Pearson, 2019. - 792 p. монография (на англ)
16. Roberts F.L., Kandhal P.S., Brown E.R. Hot Mix Asphalt Materials, Mixture Design, and Construction. - NAPA Research, 2016. - 672 p. - монография (на англ)
17. Khandal S. Sustainable Road Construction Using Industrial Waste Materials. - Springer, 2022. - 410 p.- монография (на англ)
18. A.K. Gupta, S. Kumar. Use of Phosphogypsum and Industrial By-Products in Construction. - CRC Press, 2021. - 344 p. - монография (на англ)
19. Gopalakrishnan K. et al. Recycled Materials and Byproducts in Highway Applications. - TRB, 2016. - 530 p. - монография (на англ)
20. Jones D., Harvey J. Pavement Design and Management for Sustainable Infrastructure. - CRC Press, 2020. - 480 p. - научная монография (на англ)
21. Li N., Yuan D. Industrial Waste Utilization in Civil Engineering. - Elsevier, 2022. - 415 p. - монография (на англ)
